Niemcy i cztery inne kraje UE planują centrum deportacji w Rwandzie
Pięć państw Unii Europejskiej, w tym Niemcy, miało w poniedziałek ogłosić plan odsyłania do Rwandy cudzoziemców, którym odmówiono azylu. Chodzi o tzw. centra powrotowe poza terytorium UE, o których grupa mówiła już we wrześniu.
Kto stoi za planem
Oprócz Niemiec w inicjatywie uczestniczą Austria, Holandia, Grecja i Dania. Zapowiedź następuje po tym, jak Unia przyjęła nowe przepisy, które mają przyspieszyć deportacje i pozwalają tworzyć takie ośrodki poza granicami wspólnoty.
Rwanda nie została oficjalnie wskazana jako docelowy kraj. Osoby zaznajomione z negocjacjami przekazały jednak ten szczegół agencjom Reuters i AFP, a sama Rwanda przyznała, że prowadzi z grupą państw „wstępne rozmowy”.
Czym różni się od planu brytyjskiego
Rwanda była już celem podobnego projektu rządu Wielkiej Brytanii za czasów konserwatystów. Ten program upadł po tym, jak zakwestionowały go brytyjskie sądy. Nowy unijny pomysł ma być inny: obejmie wyłącznie migrantów, którzy wyczerpali wszystkie dostępne w UE ścieżki prawne.
Według źródła rządy traktują centra powrotowe także jako sposób na pokazanie, że działają w sprawie migracji, w czasie gdy rośnie niechęć do przybyszów i poparcie dla skrajnej prawicy.
Krytyka: prawa człowieka i skuteczność
Przywódcy pięciu państw zapewniają, że program będzie zgodny z prawem UE. Nie uchroniło ich to przed krytyką, zwłaszcza za pomysł wysyłania ludzi do kraju, z którym nie mają oni żadnych związków. Rada Europy, paneuropejska organizacja zajmująca się prawami człowieka, oceniła w lipcu, że centra powrotowe niosą „znaczące ryzyko dla praw człowieka”.
Badacze podważają też argument o odstraszaniu. Roberto Forin z Mixed Migration Centre ocenił: „Egzekwowanie przepisów zmienia sposób podróżowania ludzi, a nie to, czy podróżują”. Dodał, że część osób zmienia trasę lub robi przerwę, a przemytnicy dostosowują się i podnoszą ceny.
Kontrowersje budzi również wybór samej Rwandy. Rządowi prezydenta Paula Kagame zarzuca się tłumienie opozycji i wspieranie rebeliantów z ugrupowania M23 w sąsiedniej Demokratycznej Republice Konga. Clementine de Montjoye z Human Rights Watch przekonuje, że płacenie Kigali za prowadzenie takiego programu oznaczałoby finansowanie rządu odpowiedzialnego za poważne naruszenia praw człowieka i dawanie mu politycznej karty przetargowej.
Co to oznacza dla Polski
Polska nie jest wymieniona wśród pięciu państw, więc na razie nie uczestniczy w tym projekcie. Zmiany unijnych przepisów dotyczą jednak całej Unii, a możliwość tworzenia ośrodków poza jej granicami może w przyszłości być wykorzystywana także przez inne kraje, w tym Polskę. To, czy tak się stanie, zależy od decyzji rządu, a źródło tego nie rozstrzyga.
Dla zwykłego czytelnika kluczowe jest to, że plan dotyczy wyłącznie osób z prawomocną odmową azylu i wyczerpanymi drogami odwoławczymi w UE. Nie zmienia to zasad ubiegania się o ochronę międzynarodową, ale pokazuje kierunek, w jakim zmierza europejska polityka migracyjna: przenoszenie części procedur poza terytorium Unii. Jej skuteczność i zgodność z prawem będą zapewne jeszcze długo przedmiotem sporów, także przed sądami.
Źródło: DW – „Germany to join other EU states in announcing Rwanda deportation hub”
Zobacz również
Ranking – najlepszy światłowód – szybki internet dla wymagających
23 października 2025
Jak działają pakiety medyczne dla firm i co zawierają?
20 kwietnia 2025