Utrzymanie rodziny w Polsce – kiedy odliczysz to w Niemczech

Pieniądze wysyłane do Polski na utrzymanie bliskich można w pewnych sytuacjach odliczyć w niemieckim zeznaniu jako tzw. Unterhaltsleistungen (§ 33a EStG). Dotyczy to tylko osób, które według prawa niemieckiego mają prawo do alimentów od podatnika lub jego małżonka – np. rodziców – i które naprawdę nie są w stanie same się utrzymać. Dla osób mieszkających w Polsce limit jest obniżony do 3/4: za rok podatkowy 2025 wynosi maksymalnie 9072 € rocznie, a od roku 2025 pieniądze muszą trafiać przelewem na konto osoby wspieranej.

Kogo można utrzymywać

Odliczenie przysługuje tylko za osoby ustawowo uprawnione do alimentów według prawa niemieckiego – wobec podatnika albo jego małżonka. W praktyce to przede wszystkim:

• rodzice i dziadkowie (także teściowie – bo są uprawnieni wobec małżonka),
• dzieci i wnuki, ale tylko jeśli nikt nie ma za nie prawa do Kindergeld ani niemieckich ulg na dzieci,
• małżonek (z zastrzeżeniami opisanymi niżej).

Nie odlicza się pieniędzy wysyłanych rodzeństwu, kuzynom czy partnerowi bez ślubu mieszkającemu w Polsce – nawet jeśli faktycznie się ich utrzymuje. Przy dzieciach trzeba pamiętać, że zagraniczne świadczenia porównywalne z Kindergeld traktuje się jak Kindergeld.

Druga przeszkoda: obowiązek pracy (Erwerbsobliegenheit). Niemiecki urząd zakłada, że osoba w wieku produkcyjnym powinna utrzymać się sama. Wsparcie dla takiej osoby co do zasady nie zostanie uznane. Wyjątki to m.in.:

• osiągnięcie wieku emerytalnego według niemieckich przepisów,
• niepełnosprawność lub zły stan zdrowia (potwierdzony szczegółowym zaświadczeniem lekarskim),
• wychowywanie dziecka poniżej 6 lat,
• poważne studia lub nauka zawodu,
• opieka nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.

Samo zaświadczenie z polskiego urzędu pracy o bezrobociu nie wystarcza.

Osoba wspierana może mieć co najwyżej niewielki majątek. Według wytycznych (R 33a.1 EStR) za niewielki uznaje się zwykle majątek o wartości rynkowej do 15 500 €. Własny, odpowiedni dom lub mieszkanie, w którym osoba mieszka, nie jest wliczany.

Limit i jak go pomniejszają dochody bliskich

Podstawowy limit to wysokość niemieckiej kwoty wolnej (Grundfreibetrag). Dla osób mieszkających za granicą obniża się go według tzw. grup krajów (Ländergruppeneinteilung). Według pisma BMF z 2 grudnia 2025 r. (podział stosowany od 2025 r.) Polska należy do grupy 2, czyli limit wynosi 3/4.

Rok podatkowy	Limit podstawowy	Limit dla osoby w Polsce (3/4)	Kwota wolna od dochodów osoby wspieranej (3/4 z 624 €)
2025	12 096 €	9072 €	468 €
2026	12 348 €	9261 €	468 €

Jak to działa w praktyce:

1. Dochody i świadczenia osoby wspieranej (np. polska emerytura z ZUS lub KRUS, renta, praca dorywcza) ponad kwotę wolną – dla Polski 468 € rocznie – pomniejszają limit. Od świadczeń, które nie są liczone jak niemieckie dochody, odejmuje się ryczałt kosztów 180 €.
2. Liczą się pełne miesiące wsparcia. Za każdy pełny miesiąc, w którym danej osoby nie wspierano, limit spada o 1/12. Pierwsza wpłata w czerwcu oznacza limit za 7 miesięcy.
3. Jedna wpłata nie działa wstecz. Przelew wysłany w grudniu co do zasady pokrywa tylko grudzień, nawet jeśli miał wystarczyć na pół roku.
4. Odlicza się najwyżej to, co faktycznie przelano – limit to górna granica, a nie kwota, którą się dostaje.
5. Opfergrenze (granica poświęcenia). Urząd sprawdza też, czy wsparcie jest rozsądne w stosunku do dochodu netto podatnika: zwykle 1% za każde pełne 500 € dochodu netto, maksymalnie 50%, minus 5 punktów procentowych za małżonka i każde dziecko. Ta granica nie dotyczy wsparcia dla małżonka.

Jeśli rodziców wspiera kilkoro rodzeństwa w Niemczech, limit dzieli się według udziału każdego z nich we wpłatach. Kwoty w złotych przelicza się na euro według kursu referencyjnego Europejskiego Banku Centralnego ogłoszonego na koniec września roku poprzedzającego rok podatkowy (§ 33a ust. 1 EStG).

Przykład (rok podatkowy 2025): Mama w Polsce ma 70 lat i niską emeryturę. Syn pracujący w Niemczech przelewa jej 300 € miesięcznie od stycznia do grudnia, razem 3600 €. Limit dla Polski to 9072 €, pomniejszony o tę część emerytury mamy, która przekracza kwotę wolną. Jeśli po tym pomniejszeniu limit nadal jest wyższy niż 3600 €, a wpłaty mieszczą się w Opfergrenze, w zeznaniu mogą zostać uwzględnione wpłaty do 3600 €. To, ile realnie zmieni się podatek, zależy od dochodów podatnika – samo odliczenie nie oznacza zwrotu tej kwoty.

Formularz Unterhaltserklärung – co potwierdza polski urząd

Podstawowym dowodem, że osoba wspierana potrzebuje pomocy, jest Unterhaltserklärung – dwujęzyczne oświadczenie o utrzymaniu, które niemiecka administracja udostępnia w najpopularniejszych językach w portalu formularzy formulare-bfinv.de. Przed wypełnieniem warto sprawdzić, czy wybrana wersja dotyczy właściwego roku. Na każdą wspieraną osobę wypełnia się osobny formularz.

Co zawiera i kto co potwierdza:

• Osoba wspierana podaje swoje dane, informacje o dochodach (także o wsparciu od innych osób), majątku i o tym, czy pracuje – i podpisuje oświadczenie.
• Polski urząd (gmina, urząd miasta lub inny urząd meldunkowy) potwierdza dane osobowe: pokrewieństwo, datę i miejsce urodzenia, adres, stan cywilny, zawód i to, kto jeszcze mieszka w gospodarstwie domowym. Potwierdzenie może wydać także notariusz, jeśli urząd go do tego upoważnił. Gdy urząd odmówi pieczątki, dane można potwierdzić innymi dokumentami urzędowymi.
• Dochody dokumentuje się np. decyzją o emeryturze lub rencie z ZUS lub KRUS, zeznaniem PIT, zaświadczeniem o zarobkach.
• Przy pierwszym wniosku trzeba dodatkowo opisać, z czego osoba żyła wcześniej i jaki ma majątek (w tym wartość domu).

Uwaga: niekompletnie wypełniony formularz zwykle oznacza, że Finanzamt nie uzna potrzeby wsparcia. Jeśli wpłaty nie pokrywają całego utrzymania, a w formularzu nie ma innych dochodów, urząd może uznać oświadczenie za niewiarygodne.

W zeznaniu dane o wsparciu wpisuje się w załączniku Anlage Unterhalt (do trzech osób wspieranych w jednym gospodarstwie domowym).

Dowody płatności

Od roku podatkowego 2025 obowiązuje nowa, twarda zasada: pieniądze muszą trafić przelewem na konto osoby wspieranej (§ 33a ust. 1 zd. 12 EStG). Gotówka przywożona osobiście lub przez znajomych nie jest już uznawana.

Co jest w porządku, a co nie:

Uznawane	Nie uznawane
przelew na konto bankowe osoby wspieranej	gotówka przekazana do ręki
przelew przez firmę przekazującą pieniądze na konto odbiorcy	przekaz na e-portfel, numer telefonu lub e-mail bez przypisania do konta
przelew na konto jednej z osób, gdy wspiera się kilka osób z jednego gospodarstwa	przelew na konto innej osoby (np. rodzeństwa), która „przekazuje dalej”
zapłata za konkretny wydatek osoby wspieranej (np. czynsz) bezpośrednio wierzycielowi, gdy jest na to umowa	—

Warto zachować wyciągi lub potwierdzenia przelewów, na których widać podatnika jako zleceniodawcę i osobę wspieraną jako odbiorcę. Opłaty bankowe za przelew nie są częścią wsparcia. Dokumenty przedstawia się na żądanie Finanzamtu.

Numer identyfikacji podatkowej osoby wspieranej (Steuer-ID) trzeba podać tylko wtedy, gdy podlega ona podatkowi w Niemczech. Rodzice, którzy mieszkają w Polsce i nie mają dochodów w Niemczech, zwykle go nie mają.

Utrzymanie a wspólne rozliczenie

Najczęstsza sytuacja: jeden z małżonków pracuje w Niemczech, a drugi zostaje z dziećmi w Polsce. Tu kolejność jest ważna:

• Jeśli małżonkowie mogą rozliczyć się wspólnie (jako małżeństwo z UE, przy spełnieniu warunków dochodowych), wsparcie dla małżonka nie jest odliczane jako Unterhalt – korzyść daje wtedy samo wspólne rozliczenie.
• Do wspólnego rozliczenia zwykle potrzebne jest zaświadczenie UE/EOG o dochodach małżonka, potwierdzone przez polski urząd skarbowy.
• Jeśli wspólne rozliczenie nie jest możliwe, wsparcie dla małżonka może być odliczone jako Unterhalt. Dla małżonka urząd zakłada w uproszczeniu, że wpłata pokrywa cały rok, a Opfergrenze nie obowiązuje. U małżonka żyjącego z podatnikiem we wspólnocie małżeńskiej urząd nie sprawdza też obowiązku pracy.

Gdy jednym przelewem wspiera się kilka osób z tego samego domu (np. żonę, dziecko z Kindergeld i teściową), kwotę dzieli się po równo na wszystkie osoby. Część przypadająca na dziecko z Kindergeld odpada.

Wybór między wspólnym rozliczeniem a odliczeniem Unterhalt wpływa na całe zeznanie, dlatego warto porównać oba warianty przed złożeniem zeznania – samodzielnie albo korzystając z usługi typu rozliczenie podatku z Niemiec.

Najczęstsze pytania

Czy można odliczyć pieniądze wysyłane rodzicom, którzy jeszcze pracują?

Raczej nie. Osoby w wieku produkcyjnym muszą najpierw same zarabiać. Wyjątki dotyczą m.in. choroby, niepełnosprawności czy opieki nad małym dzieckiem.

Czy liczy się gotówka przywożona mamie?

Za rok podatkowy 2025 i później – nie. Od 2025 r. uznawane są tylko przelewy na konto osoby wspieranej.

Ile maksymalnie można odliczyć na osobę w Polsce?

Za rok podatkowy 2025 – do 9072 € rocznie na osobę, pomniejszone o jej dochody ponad 468 € i proporcjonalnie do liczby miesięcy wsparcia. Odliczyć można jednak nie więcej, niż faktycznie przelano.

Czy Unterhaltserklärung składa się co roku?

Formularz dotyczy konkretnego roku i dochodów w tym roku, więc przygotowuje się go za każdy rok osobno. Przy pierwszym wniosku wymagane są dodatkowe informacje o wcześniejszym utrzymaniu i majątku.

Czy brat w Polsce może wpisać ten sam przelew?

Nie. Każdy odlicza tylko własne wpłaty. Jeśli kilka osób w Niemczech wspiera tych samych rodziców, limit dzieli się między nie.

Jak się przygotować

Przed złożeniem zeznania warto zebrać potwierdzenia przelewów z całego roku, wypełnioną i potwierdzoną Unterhaltserklärung oraz dokumenty o dochodach osoby wspieranej (np. decyzję emerytalną). Ostateczną decyzję o uznaniu wydatków zawsze podejmuje Finanzamt.

W sprawach nietypowych – np. przy wspieraniu kilku osób, braku potwierdzenia z gminy albo wyborze między wspólnym rozliczeniem a Unterhalt – warto skorzystać z pomocy doradcy lub biura, które zajmuje się niemieckimi rozliczeniami, np. Zwrot-podatkow.pl.

Źródła

• EStG § 33a – Außergewöhnliche Belastung in besonderen Fällen (Lohnsteuer-Handbuch 2025, BMF)
• EStG § 33a z R 33a.1 EStR (Einkommensteuer-Handbuch 2025, BMF)
• EStG § 32a – Grundfreibetrag 2025 (BMF)
• EStG § 32a – Grundfreibetrag 2026 (BMF)
• BMF z 02.12.2025 – Ländergruppeneinteilung ab 1. Januar 2025
• BMF z 15.10.2025 – Unterhalt für Personen im Ausland
• BMF z 15.10.2025 – Allgemeine Hinweise zu Unterhaltsaufwendungen
• ELSTER – Anleitung zur Einkommensteuererklärung 2025